Ο συγγραφέας και φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος που έφυγε από τη ζωή σήμερα στα 87 ετών ανήκε στην κατηγορία των ανθρώπων που δεν παρακολουθούσε απλώς την επικαιρότητα, αλλά σε αυτήν που προσπαθούσε να κατανοήσει και να ερμηνεύσει τι βρίσκεται πίσω από αυτήν.
Στο iefimerida.gr, μεταξύ άλλων ο Στέλιος Ράμφος είχε παραχωρήσει και τρεις συνεντεύξεις στην Κατερίνα I. Ανέστη. Και οι τρεις ήταν σε διαφορετικές αλλά εξίσου σημαντικές περιόδους.
Στην πανδημία μιλούσε για μια κοινωνία που ερχόταν αντιμέτωπη με τα όριά της, πίσω από την απόφαση του Ερντογάν να κάνει την Αγία Σοφία τζαμί διέκρινε έναν ηγέτη που αναζητούσε επιβεβαίωση και πίσω από την ελληνοτουρκική ένταση του 2020 έβλεπε έναν ολόκληρο ψυχισμό που επηρεάζει τόσο την πολιτική όσο και τη γεωπολιτική.
Για τον Στέλιο Ράμφο, τίποτα από όλα αυτά δεν αποτελούσε απλώς μια αλληλουχία πολιτικών γεγονότων. Οι κρίσεις λειτουργούσαν σαν καθρέφτες. Αποκάλυπταν αδυναμίες, ανασφάλειες, αλλά και δυνατότητες των ανθρώπων και των κοινωνιών.
Η πανδημία μετατράπηκε έτσι σε μια δοκιμασία ενηλικίωσης για την Ελλάδα. Η Αγία Σοφία, ένα μνημείο που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της Τουρκίας, στα μάτια του γινόταν σύμβολο μιας πολιτικής που αναζητούσε καταφύγιο στο οθωμανικό παρελθόν. Για τον Ερντογάν σχολίαζε πως δεν μπορούσε να ερμηνευτεί μόνο μέσα από χάρτες, αγωγούς, κοιτάσματα και στρατιωτικούς συσχετισμούς, αλλά έπρεπς να διαβαστεί και ως άνθρωπος.
Ο ίδιος μιλούσε για μια Ελλάδα που, μέσα από τις κρίσεις, μπορούσε να αποκτήσει βαθύτερη αυτοσυνείδηση. Μια Ευρώπη που αναγκάστηκε να ενηλικιωθεί. Και έναν κόσμο όπου, τελικά, η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται σε αυτόν που φωνάζει περισσότερο, αλλά σε αυτόν που μπορεί να αντέξει την πραγματικότητα χωρίς να χρειάζεται να την παραμορφώσει.
Από την πανδημία ως την Αγία Σοφία και από την Τουρκία ως την Ευρώπη, ο Ράμφος στην ουσία επέστρεφε στο ίδιο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι και οι κοινωνίες έρχονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που δεν μπορούν πια να αποφύγουν;
Ακολουθούν αποσπάσματα από τις τρεις συνεντεύξεις του Στέλιου Ράμφου στο iefimerida.gr και την Κατερίνα I. Ανέστη
Η συνέντευξη για την πανδημία στις 17/3/2020
Ιστορικά, πότε πριν έχει κληθεί ο Ελληνας τόσο έντονα και ακαριαία να αναλάβει την ευθύνη του;
«Ποτέ πριν δεν έχει συμβεί αυτό. Γι’ αυτό θεωρώ ότι είναι μια συνθήκη που ενδεχομένως να παίξει ρόλο στην αλλαγή της κοινωνίας και των νοοτροπιών μας, υπό την προϋπόθεση ότι θα πάει καλά. […] Όμως στην πραγματικότητα το μεγάλο μυστικό του κλεισίματος στο δωμάτιο είναι ότι αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση ανοίγματος. Ανοίγουμε όσο σκεφτόμαστε, κλεινόμαστε όσο τρέχουμε προς τα έξω.»
Ποιο είναι το πρόβλημά μας, των Ελλήνων;
«Το πρόβλημά μας είναι ότι είμαστε μικρά παιδιά με ανεξέλεγκτες συναισθηματικές συμπεριφορές. Αυτό μπορεί να το συγκρατήσει η ευθύνη, γιατί εκεί το συναίσθημα αποκτά μορφή. […] Υποχρεούμαστε πια να είμαστε πολίτες μετά τα γεγονότα με τον κορωνοϊό».
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη ΕΔΩ
Η συνέντευξη για την Αγία Σοφία στις 13/7/2020
Ποια είναι η σωστή ανάγνωση της απόφασης Ερντογάν από τις 24 Ιουλίου να λειτουργεί και ως τζαμί η Αγία Σοφία;
«Μια σωστή ανάγνωση για αυτή την απόφαση του Ερντογάν […] είναι ότι χωρίς να το θέλει επαναφέρει τους λόγους για τους οποίους κατέρρευσε η Οθωμανική Αυτοκρατορία. […] Με αυτή την απόφαση […] ο Ερντογάν αφαιρεί την ηθική δύναμη από την Τουρκία και την οδηγεί σε έναν ακραία ανασφαλή εαυτό».
Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά που περιγράφετε -ανασφάλεια, κλεισούρα, απώλεια ηθικού προσώπου- δεν μαρτυρούν μια διαρκή κρίση ταυτότητας στην Τουρκία;
«Υπάρχει μια κρίση ταυτότητας που δεν συνδυάζεται με τη γεωπολιτική θέση της χώρας. […] Υπάρχει εδώ μια ασιατική ψυχολογία σε μια χώρα που έχει προσβάσεις και στην Ευρώπη, στην οποία μάλιστα μέχρι προχθές ήθελε να μπει».
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη ΕΔΩ
Συνέντευξη για τα ελληνοτουρκικά και τον Ερντογάν στις 22/8/2020
Αφού ο Στέλιος Ράμφος έχει αναφέρει πως η ψυχολογία του Ερντογάν καθορίζει την πολιτική του, η ερώτηση είναι «Πώς ακριβώς το αντιλαμβάνεστε αυτό;»
«Εχουμε ένα άτομο που μετά το 2016 με το πραξικόπημα στρέφεται κυριότατα γύρω από τον εαυτό του και που βλέπει τους άλλους ως απειλή αν δεν δηλώσουν οπωσδήποτε υποταγμένοι. […] Ο Ερντογάν από την ψυχολογία του ως απειλούμενου ατόμου και κράτους έχει την τάση να απομονώνεται και να αναπτύσσει επιθετικότητα».
Επομένως, δεν μπορούμε να συζητάμε για ζητήματα πολιτικής και γεωπολιτικής τέτοιου επιπέδου, χωρίς να εξατομικεύουμε και να εξετάζουμε τις ιδιαιτερότητες ακόμα και της ψυχολογίας του άλλου…
«Βεβαίως. Εχουμε έναν ηγέτη όπως ο Ερντογάν που ψάχνει να βρει τρόπο να συνυπάρξει με άτομα ή λαούς που φοβούνται την αυτονομία τους, τα οποία έχουν έλλειμα εαυτού και τάσεις εξαρτήσεως».
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη ΕΔΩ
Διαβάστε περισσότερα στο iefimerida.gr
Ο συγγραφέας και φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος που έφυγε από τη ζωή σήμερα στα 87 ετών ανήκε στην κατηγορία των ανθρώπων που δεν παρακολουθούσε απλώς την επικαιρότητα, αλλά σε αυτήν που προσπαθούσε να κατανοήσει και να ερμηνεύσει τι βρίσκεται πίσω από αυτήν.
Στο iefimerida.gr, μεταξύ άλλων ο Στέλιος Ράμφος είχε παραχωρήσει και τρεις συνεντεύξεις στην Κατερίνα I. Ανέστη. Και οι τρεις ήταν σε διαφορετικές αλλά εξίσου σημαντικές περιόδους.
Στην πανδημία μιλούσε για μια κοινωνία που ερχόταν αντιμέτωπη με τα όριά της, πίσω από την απόφαση του Ερντογάν να κάνει την Αγία Σοφία τζαμί διέκρινε έναν ηγέτη που αναζητούσε επιβεβαίωση και πίσω από την ελληνοτουρκική ένταση του 2020 έβλεπε έναν ολόκληρο ψυχισμό που επηρεάζει τόσο την πολιτική όσο και τη γεωπολιτική.
Για τον Στέλιο Ράμφο, τίποτα από όλα αυτά δεν αποτελούσε απλώς μια αλληλουχία πολιτικών γεγονότων. Οι κρίσεις λειτουργούσαν σαν καθρέφτες. Αποκάλυπταν αδυναμίες, ανασφάλειες, αλλά και δυνατότητες των ανθρώπων και των κοινωνιών.
Η πανδημία μετατράπηκε έτσι σε μια δοκιμασία ενηλικίωσης για την Ελλάδα. Η Αγία Σοφία, ένα μνημείο που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της Τουρκίας, στα μάτια του γινόταν σύμβολο μιας πολιτικής που αναζητούσε καταφύγιο στο οθωμανικό παρελθόν. Για τον Ερντογάν σχολίαζε πως δεν μπορούσε να ερμηνευτεί μόνο μέσα από χάρτες, αγωγούς, κοιτάσματα και στρατιωτικούς συσχετισμούς, αλλά έπρεπς να διαβαστεί και ως άνθρωπος.
Ο ίδιος μιλούσε για μια Ελλάδα που, μέσα από τις κρίσεις, μπορούσε να αποκτήσει βαθύτερη αυτοσυνείδηση. Μια Ευρώπη που αναγκάστηκε να ενηλικιωθεί. Και έναν κόσμο όπου, τελικά, η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται σε αυτόν που φωνάζει περισσότερο, αλλά σε αυτόν που μπορεί να αντέξει την πραγματικότητα χωρίς να χρειάζεται να την παραμορφώσει.
Από την πανδημία ως την Αγία Σοφία και από την Τουρκία ως την Ευρώπη, ο Ράμφος στην ουσία επέστρεφε στο ίδιο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι και οι κοινωνίες έρχονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που δεν μπορούν πια να αποφύγουν;
Ακολουθούν αποσπάσματα από τις τρεις συνεντεύξεις του Στέλιου Ράμφου στο iefimerida.gr και την Κατερίνα I. Ανέστη
Η συνέντευξη για την πανδημία στις 17/3/2020
Ιστορικά, πότε πριν έχει κληθεί ο Ελληνας τόσο έντονα και ακαριαία να αναλάβει την ευθύνη του;
«Ποτέ πριν δεν έχει συμβεί αυτό. Γι’ αυτό θεωρώ ότι είναι μια συνθήκη που ενδεχομένως να παίξει ρόλο στην αλλαγή της κοινωνίας και των νοοτροπιών μας, υπό την προϋπόθεση ότι θα πάει καλά. […] Όμως στην πραγματικότητα το μεγάλο μυστικό του κλεισίματος στο δωμάτιο είναι ότι αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση ανοίγματος. Ανοίγουμε όσο σκεφτόμαστε, κλεινόμαστε όσο τρέχουμε προς τα έξω.»
Ποιο είναι το πρόβλημά μας, των Ελλήνων;
«Το πρόβλημά μας είναι ότι είμαστε μικρά παιδιά με ανεξέλεγκτες συναισθηματικές συμπεριφορές. Αυτό μπορεί να το συγκρατήσει η ευθύνη, γιατί εκεί το συναίσθημα αποκτά μορφή. […] Υποχρεούμαστε πια να είμαστε πολίτες μετά τα γεγονότα με τον κορωνοϊό».
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη ΕΔΩ
Η συνέντευξη για την Αγία Σοφία στις 13/7/2020
Ποια είναι η σωστή ανάγνωση της απόφασης Ερντογάν από τις 24 Ιουλίου να λειτουργεί και ως τζαμί η Αγία Σοφία;
«Μια σωστή ανάγνωση για αυτή την απόφαση του Ερντογάν […] είναι ότι χωρίς να το θέλει επαναφέρει τους λόγους για τους οποίους κατέρρευσε η Οθωμανική Αυτοκρατορία. […] Με αυτή την απόφαση […] ο Ερντογάν αφαιρεί την ηθική δύναμη από την Τουρκία και την οδηγεί σε έναν ακραία ανασφαλή εαυτό».
Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά που περιγράφετε -ανασφάλεια, κλεισούρα, απώλεια ηθικού προσώπου- δεν μαρτυρούν μια διαρκή κρίση ταυτότητας στην Τουρκία;
«Υπάρχει μια κρίση ταυτότητας που δεν συνδυάζεται με τη γεωπολιτική θέση της χώρας. […] Υπάρχει εδώ μια ασιατική ψυχολογία σε μια χώρα που έχει προσβάσεις και στην Ευρώπη, στην οποία μάλιστα μέχρι προχθές ήθελε να μπει».
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη ΕΔΩ
Συνέντευξη για τα ελληνοτουρκικά και τον Ερντογάν στις 22/8/2020
Αφού ο Στέλιος Ράμφος έχει αναφέρει πως η ψυχολογία του Ερντογάν καθορίζει την πολιτική του, η ερώτηση είναι «Πώς ακριβώς το αντιλαμβάνεστε αυτό;»
«Εχουμε ένα άτομο που μετά το 2016 με το πραξικόπημα στρέφεται κυριότατα γύρω από τον εαυτό του και που βλέπει τους άλλους ως απειλή αν δεν δηλώσουν οπωσδήποτε υποταγμένοι. […] Ο Ερντογάν από την ψυχολογία του ως απειλούμενου ατόμου και κράτους έχει την τάση να απομονώνεται και να αναπτύσσει επιθετικότητα».
Επομένως, δεν μπορούμε να συζητάμε για ζητήματα πολιτικής και γεωπολιτικής τέτοιου επιπέδου, χωρίς να εξατομικεύουμε και να εξετάζουμε τις ιδιαιτερότητες ακόμα και της ψυχολογίας του άλλου…
«Βεβαίως. Εχουμε έναν ηγέτη όπως ο Ερντογάν που ψάχνει να βρει τρόπο να συνυπάρξει με άτομα ή λαούς που φοβούνται την αυτονομία τους, τα οποία έχουν έλλειμα εαυτού και τάσεις εξαρτήσεως».
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη ΕΔΩ
