Αναζήτηση Ειδήσεων

Κορωνοϊός και αποφυγή εκπλήρωσης συμβατικών υποχρεώσεων

του Αργύρη Αργυριάδη*

Η τρέχουσα πανδημική κρίση που προκάλεσε ο κορωνοϊός δεν περιορίζεται στον τομέα της υγείας. Αντίθετα, οι επιπτώσεις του στην οικονομία είναι πολλές και ποικίλες, σε τέτοιον, μάλιστα, βαθμό, ώστε να αναμένεται η χειρότερη ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας από την εποχή του 1929. Η καταβαράθρωση του ΑΕΠ των σύγχρονων μεταβιομηχανικών κοινωνιών μόνον με εμπόλεμες περιόδους μπορεί να συγκριθεί.

Ποιες είναι όμως οι επιπτώσεις στις καθημερινές συναλλαγές μιας επιχείρησης ή του απλού πολίτη; Σε ποιο βαθμό μπορεί νόμιμα να ζητήσει την απαλλαγή ή την αναπροσαρμογή των συμβατικών υποχρεώσεών του; Και ποιος εντέλει θα κρίνει την ύπαρξη ή μη ενός τέτοιου δικαιώματος;

Βασική αρχή των οργανωμένων κοινωνιών είναι ότι τα συμπεφωνημένα πρέπει να τηρούνται (pacta sunt servanda). Πολλές φορές, όμως, η τήρηση των συμπεφωνημένων είναι αδύνατη για λόγους που υπερβαίνουν τη βούληση των συμβαλλομένων. Η εμμονή στην εκτέλεση μιας τέτοιας σύμβασης και με τους όρους αυτής, θα ήταν καταρχήν αντίθετη με τις αρχές της καλής πίστης και των χρηστών συναλλακτικών ηθών. Για το λόγο αυτό διαπλάστηκε τόσο σε νομοθετικό όσο και σε νομολογιακό επίπεδο η έννοια της ανωτέρας βίας (act of God, force majeure, vis major). Ήδη από τον Εμπορικό Νόμο του 1835 χρησιμοποιούσε ο νομοθέτης τον όρο «ακαταμάχητος δύναμη» (ΕμπΝ 96, 97, 102, 103) αναφερόμενος στην έννοια της ανωτέρας βίας. Προφανώς, ακριβής νομοθετικός ορισμός της ανωτέρω έννοιας δεν υπάρχει, ώστε να μπορεί κάθε πραγματικό περιστατικό να υπαχθεί στο ρυθμιστικό της πλαίσιο. Αντιθέτως, αυτό που με σαφήνεια ρυθμίζεται είναι η απαλλαγή του οφειλέτη από την εκτέλεση μιας παροχής (λχ η μη υποχρέωση του εργοδότη να καταβάλει το συμφωνημένο μισθό (ΑΚ 656), η δυνατότητα υπαναχώρησης ή και καταγγελίας μιας σύμβασης κλπ).

Το ερώτημα, συνεπώς, που προκύπτει είναι εάν η ενσκήψασα πανδημία αποτελεί λόγο ανωτέρας βίας τον οποίο μπορούν να επικαλεστούν οι οφειλέτες μιας παροχής, ώστε να απαλλαγούν από τη σχετική υποχρέωσή τους. Επιπρόσθετα χρήζει διευκρίνισης εάν η επίκληση της ανωτέρας βίας μπορεί να γίνει τόσο σε συβάσεις στιγμιαίες (λχ σύμβαση πώλησης αγαθών) όσο και σε διαρκείς (τραπεζικό δάνειο,, σύμβαση leasing, εργασίας, μίσθωσης επαγγελματικών χώρων κλπ).

Η απάντηση στα ανωτέρω ερωτήματα είναι θετική υπό προϋποθέσεις. Είτε λάβουμε υπόψη τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έκρινε ότι αποτελούν ανωτέρα βία ασυνήθη περιστατικά που προκλήθηκαν ανεξάρτητα από τη βούληση του επιχειρηματία και των οποίων οι συνέπειες δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν ακόμη και εάν είχε επιδειχθεί κάθε δυνατή επιμέλεια, παρά μόνον με δυσανάλογες θυσίες είτε ρητές διατάξεις υπερνομοθετικής ισχύος (όπως η Σύμβαση της Βιέννης για τις διεθνείς πωλήσεις κινητών που κυρώθηκε και στην Ελλάδα με το Ν. 2532/1997, η οποία θεωρεί ως γεγονός ανωτέρας βίας ένα αναπότρεπτο περιστατικό που βρίσκεται εκτός της σφαίρας δράσης και ελέγχου του οφειλέτη), η πανδημία που προκάλεσε ο κορωνοϊός εντάσσεται στο ανωτέρω πλαίσιο. Ποιες θα είναι, όμως, οι προϋποθέσεις; Πρώτον, η αδυναμία εκτέλεσης της συμβατικής παροχής να προέκυψε μετά την εκδήλωση της πανδημικής κρίσης, δηλαδή η σύμβαση να είχε συναφθεί σε προγενέστερο στάδιο και όχι μετά την εκδήλωση του φαινομένου και των συνεπειών που αυτό προκάλεσε. Δεύτερον, ο οφειλέτης να μην ήταν υπερήμερος κατά το χρόνο που επήλθε το γεγονός ανωτέρας βίας, δηλαδή να εκτελούσε ομαλώς τη σύμβαση, τρίτον, η εκτέλεση της σύμβασης να μην συνεπάγεται δυσανάλογες θυσίες (δηλαδή να μην είναι ιδιαίτερα επαχθής για τον οφειλέτη) τέταρτον, να ενημερωθεί εγκαίρως ο δανειστής (μάλιστα, οι ανάδοχοι δημοσίων έργων στο πλαίσιο ρητής διάταξης νόμου (άρθρο 204 του Ν. 4412/2016) οφείλουν εντός είκοσι (20) ημερών από την επέλευση του γεγονότος ανωτέρας βίας να αναφέρουν τούτο στην αναθέτουσα αρχή) και πέμπτον, το γεγονός ανωτέρας βίας να συνέχεται αιτιωδώς με τη μη εκτέλεση της παροχής (πχ η εν γένει πρόκληση οικονομικής αδυναμίας δεν συνιστά, αυτόθροα, λόγο απαλλαγής από μια συμβατική υποχρέωση). Κάποιες από τις ανωτέρω προϋποθέσεις μπορεί να έχουν περιοριστεί ή διευρυνθεί στο πλαίσιο μιας σύμβασης.

Η ανωτέρω ανάλυση δεν είναι θεωρητική αλλά αποκτά εξόχως πρακτική σημασία στη σημερινή συγκυρία. Η ίδια η πολιτεία αναγνωρίζοντας τις έκτακτες και απρόβλεπτες συνθήκες προέβη σε σειρά νομοθετικών πρωτοβουλιών για να περιορίσει τις αρνητικές συνέπειες της πανδημίας. Έτσι, με την ΠΝΠ της 20.3.2020 (ΦΕΚ Α 68/2020) προβλέπεται η απαλλαγή των μισθωτών (συγκεκριμένων όμως κατηγοριών) από την υποχρέωση καταβολής του 40% του συμφωνημένου μισθώματος για τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο 2020, η επέμβαση στις εργασιακές συμβάσεις με τη θέσπιση ενός ιδιότυπου διαπλαστικού εργοδοτικού δικαιώματος για θέση των εργαζομένων σε διαθεσιμότητα για συνεχόμενο ανέκκλητο διάστημα 45 ημερών (ΠΝΠ της 20.3.2020) δίχως καταβολή μισθού (αλλά προβλεπόμενου κρατικού επιδόματος ποσού 800€), το ιδιότυπο δικαίωμα μονομερούς επιβολής εκ περιτροπής εργασίας, η επέμβαση στις συμβάσεις αξιογράφων με την ex lege αναστολή προθεσμιών λήξης, εμφάνισης και πληρωμής αυτών (βλ άρθρο 2 της ΠΝΠ 30.3.2020 ΦΕΚ Α΄75/2020) για διάστημα 75 ημερών από την αναγραφόμενη ημερομηνία εκάστου αξιογράφου.

Ωστόσο, στην παρούσα συγκυρία υπάρχουν επιχειρήσεις των οποίων η δραστηριότητα έχει ανασταλεί με πράξη διοικητικής αρχής δίχως, όμως, να συμπεριλαμβάνονται σε εκείνες που ευεργετήθηκαν από την πολιτεία, καθόσον η εφαρμογή του τυπικού κριτηρίου του ΚΑΔ εμφανίζει σοβαρές αδυναμίες στην πράξη και στερείται κάθε λογικής αναλογικής ισότητας. Προφανώς και εκείνες μπορούν να επικαλεστούν δικαστικώς αντίστοιχες ή ακόμη και ευρύτερες απαλλαγές (μείωση μισθώματος, αναστολή πληρωμής αξιογράφων, αναστολή εργασιακών συμβάσεων κλπ), τη στιγμή, μάλιστα, που το ίδιο το κράτος με την ΚΥΑ 12998/232/2020 ρητά αναγνώρισε ότι «η απαγόρευση λειτουργίας της επιχειρηματικής δραστηριότητας, με εντολή δημόσιας αρχής, συνιστά γεγονός ανωτέρας βίας». Τούτο, εξάλλου, καταδεικνύει ότι και επιχειρήσεις που ήδη εμφανίζονται ευεργετηθείσες (συμπερίληψή τους στους περιλάλητους καταλόγους των ΚΑΔ) μπορούν να επικαλεστούν λόγους ανωτέρας βίας για να απαλλαγούν της συνολικής τους υποχρέωσης τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο και όχι μόνον μέρους αυτής (πχ το 100% αντί του 40% του μισθώματος).
Η πρωτόφαντη πανδημία που αντιμετωπίζουμε – ελπίζουμε όλοι – ότι σύντομα θα αποτελεί παρελθόν. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της θα είναι μακροχρόνιες σε όλους τους τομείς. Ο τρόπος που θα ερμηνεύσουμε και αντιμετωπίσουμε τις νομικές και οικονομικές συνέπειές της, θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τη συλλογική επιτυχία στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου.

Μένουμε ασφαλείς! Προστατεύουμε εμάς και τους γύρω μας
Κοινοποίηση

Έχετε είδηση; Στείλτε στο viber: 6940042120

Κρήτη
Ροή Ειδήσεων

Η υποψηφιότητα της Ελλάδας και η ικανοποίηση του προέδρου της ΔΕΜΑ, Amar Addanti, ανακοινώθηκαν στην παρουσίαση του απολογισμού των Παράκτιων ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Αθλητισμός, Επικαιρότητα
Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Ατόμων με Αναπηρία, σήμερα Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου 2020 στις 7 μ.μ. το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Κρήτη
Είναι πολύ λυπηρό να διαπιστώνει ο Ελληνικός λαός με πόση επιπολαιότητα και ανευθυνότητα αντιμετωπίζει ο ΣΥΡΙΖΑ και τα στελέχη του, ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Υγεία
Ως επιχειρηματίας, υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να λάβετε υπόψη κατά την έναρξη της επιχείρησής σας. Ο δικηγόρος μπορεί να ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Ποτέ άλλοτε η Παιδεία δεν υπήρξε περισσότερο αναγκαία, παρά σε χαλεπούς καιρούς, αφού η γνώση σε τούτα τα δύσκολα χρόνια ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Απόψεις, Επικαιρότητα
Ο Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα, ένας από τους σπουδαιότερους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών, για ορισμένους ο μεγαλύτερος, πέθανε την Τετάρτη (25/11) ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Αθλητισμός, Επικαιρότητα
Λίγα μέτρα έξω από το χωριό χάρακα έχει υποχωρήσει ο δρόμος ο οποίος είναι επικίνδυνος ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Η Δημοτική Αρχή Αρχανών-Αστερουσίων εκφράζει τα θερμά της ευχαριστήρια στo Αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας και ιδιαίτερα στον Αρχηγό της, Στρατηγό ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Κρήτη
Ο Στυλιανός Μαστροκυριακάκης είναι 55 ετών, ζει στην Κρήτη και χρειάζεται την βοήθειά μας! Έπειτα από οξύ ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Με τις βροχοπτώσεις σε πολλά σημεία της Κρήτης στο δρόμο συναντά κανείς σημεία που μοιάζουν με ποτάμια ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Λόγω των εξελίξεων του κοροναϊού και λόγω των κρουσμάτων στην περιοχή ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Υγεία
Μια υπέροχη αιμοδοσία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2020 στο Ασήμι και στην οποία συγκεντρώθηκαν 35 μονάδες αίματος ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Υγεία
Βρέθηκα νωρίς το πρωί σήμερα στην Πολιτική Προστασία προκειμένου να ενημερωθώ για τα φαινόμενα που έλαβαν χώρα στο Δήμο Χερσονήσου ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Με αφορμή τα ακραία καιρικά φαινόμενα που πλήττουν την Χερσόνησο και τα Μάλια, ο βουλευτής Ηρακλείου κ. Μάξιμος Σενετάκης αφού ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Κρήτη
Εκφράζουμε τη συμπαράσταση μας στους ζημιωθέντες της χθεσινής τεράστιας καταστροφής, η οποία έπληξε κυρίως τις περιφερειακές ενότητες Ηρακλείου και Ρεθύμνου ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Τα νέα λόγω του διαδικτύου ταξιδεύουν απίστευτα γρήγορα ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Κρήτη
Ενώ η βροχή συνεχίζει το συγκεκριμένο σημείο γίνεται όλο και επικίνδυνο αυτή την ώρα ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Σε κανονικές συνθήκες οι αρνητές του κορονοϊού είναι μόνο λόγια, ένα σχετικά ήρεμο κίνημα που δημιουργεί πολύ μικρότερο impact από ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Υγεία
Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης η νέα απόφαση για τα έκτακτα μέτρα προστασίας κατά της διασποράς του κορωνοϊού, που από ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Ελλάδα, Επικαιρότητα
Ο 46ος Πρόεδρος των ΗΠΑ είναι γεγονός. Ο Joe Biden πήρε την Πενσιλβάνια και τις εκλογές ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Από το Σάββατο 7 Νοεμβρίου και ώρα 06.00 σε όλη την επικράτεια ισχύουν τα παρακάτω ως προς τα μέτρα περιορισμού ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Ελλάδα, Επικαιρότητα
Ένας τεράστιος επικίνδυνος για τα σπίτια ευκάλυπτος κλαδεύτηκε την Τρίτη που μας πέρασε ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Κρήτη
Στις 6 το πρωί του Σαββάτου ξεκινά το δεύτερο lockdown - Από τα σχολεία ανοιχτά θα μείνουν νηπιαγωγεία και δημοτικά ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Ελλάδα, Επικαιρότητα
Είναι αλήθεια πως και τα παιδιά εκδηλώνουν άγχος; Η απάντηση είναι, ναι. Πολλοί πιστεύουν ότι η ζωή ενός παιδιού είναι ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Υγεία
Ενημέρωση από το Παιδιατρικό Ιατρείο του Κέντρου Υγείας Χάρακα ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα, Υγεία
Χαροπαλεύει ο π. Νικόλαος Κακαβελάκης που έπεσε θύμα τρομοκρατικής επίθεσης έξω από τον Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου που διακονεί ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα
Από την Τρίτη, 3/11, και για ένα μήνα, τίθεται σε ισχύ το νέο πρόγραμμα μέτρων προστασίας από την πανδημία που ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Ελλάδα, Επικαιρότητα
Αυστηρά είναι τα νέα μέτρα που τίθεται σε ισχύ από την Τρίτη το πρωί, σύμφωνα με τα όσα ανακοίνωσε ο ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Ελλάδα, Επικαιρότητα
6,7 Ρίχτερ σύμφωνα με τις πρώτες μετρήσεις ...
Διαβάστε περισσότερα
/ Επικαιρότητα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο